Napoleonsmolen
Geschiedenis
Deze stenen windmolen is in 1804 opgericht door enkele teuten van de stad Hamont. Hij is van het type stenen stellingmolen: een bovenkruier.
De graanmolen bevat aan de buitenzijde het jaartal 1804 en ‘AN XII’. Dit verwijst naar de Franse jaartelling die in 1792 werd opgestart. De Napoleonsmolen is gebouwd als graanmolen. Hiervoor liggen er twee koppels maalstenen op de steenzolder. Eén koppel wordt aangedreven door de wieken, het andere door een elektromotor. Deze elektromotor werd geplaatst na het wegnemen van de versleten wieken in 1952. De wieken zijn van het traditionele Oud-Hollandse type, met gelaste Derckx-roeden. De gietijzeren molenas dateert uit 1845 ter vervanging van de as in eiken hout.
In 1867 werd in een bijgebouw een olieslagerij ingericht, waardoor de windmolen enkele meters moest worden opgehoogd. Het olieslagwerk werd de eerste jaren
aangedreven door een stoommachine, maar vanaf 1876 kon het gehele mechanisme worden aangedreven door een tweede spil van de windmolen.
In 1952 legde Jaak Van Bree de windmolen stil en zette zijn werk voort met behulp van een elektromotor.In 1968 eindigde de commerciële uitbating. In 1968 werd de
molen verbouwd tot café, met de toepasselijke naam ‘Don Quichotte’.
In 1982 werd de molen met zijn omgeving een beschermd monument. Hierdoor is de waarde van de oudste stenen molen van Limburg bevestigd. In 1990 kocht de stad de molen en werd er gestart met het restauratiedossier.
In het Pinksterweekend van 1997 werd de gerestaureerde windmolen opnieuw officieel in gebruik genomen.
In 2009 werden omgevingswerken rond de molen uitgevoerd die de historische funderingen en een waterput blootleggen. In 2010 werd het aanpalende
woon en winkelproject Bernard Kempplein geopend, een mooi voorbeeld van goede inpassing van een historisch monument.
Technische gegevens
De molenromp: hoogte van 19 meter
De stelling: hoogte van 7,10 meter met 40 eiken schoren
Buitendiameter onderzijde: 13,40 meter
Muurdikte: 1,10 meter
Buitendiameter bovenzijde: 5,50 meter
Muurdikte: 0,46 meter
Gewicht van de kap: 13,5 ton
Kruiwerk: Engels kruiwerk van 51 rollen tussen kap en romp
Het gevlucht: stalen roeden in 1997 gelast bij Derckx (nrs. 837 en 838)
De binnenroede meet 25,8 meter en de buitenroede 26 meter. De gietijzeren molenas uit 1845 werd gemaakt bij fa Enthoven (nr 120). De wieken zijn van
het Oud-Hollands wieksysteem en bestaan uit een latwerk (32 scheien) van Russisch lariks met acacia spieën. De vier katoenen windzeilen zijn afkomstig van zeilmakerij Wakker in Maassluis. Ieder end bevat 12 kikkerlussen en de windborden zijn 55 cm breed. Op de molenas zit een vangwiel met een diameter van 2,78 meter met 67 acacia-palmhouten kammen, het is voorzien van een ijzeren hoepel er omheen.
De vier wilgenhouten vangstukken van de Vlaamse vang worden hier omheen geklemd.
Op de steenzolder bevinden zich 2 koppels maalstenen. Het koppel op de zuidkant, aangedreven door de wind, is een zeventiender met een maallaag uit kwarts en een
excentrisch zwaaipandscherpsel. (1997 Van Hees uit Geldern)
Het koppel op de noordkant, aangedreven met een elektromotor van 11 kW, is een zestiender met een maallaag uit kwarts en een centrisch scherpsel. (2008 Hans Titulaer uit Plasmolen). Het luiwerk is een sleepluiwerk. De verhouding van de molenas tot de molensteen is 1 / 5,4.
Het olieslagwerk
Het olieslagwerk bestaat uit een kollergang, een vuister en een slagbank. De kollergang bestaat uit twee lopers uit blauwe hardsteen met een dikte van 37 cm en een doorsnee van 1,96 meter. Deze lopers pletten de zaden op de ligger, het doodsbed tot zaadmeel. Rondom de ligger is een houten goot waarin het zaadmeel wordt opgevangen. Het doodsbed in blauwe hardsteen is 50 cm dik en het geheel heeft een doorsnede van 1,77 meter.
Het steenwiel dat de kollergang aandrijft, heeft 52 azijnhouten kammen. Om de olie vlotter te laten afscheiden kan het zaad worden opgewarmd op de vuister. Op de slagbank, een eiken blok van 3 meter lang en een dikte van 60 cm wordt de olie uit het zaadmeel geperst. De slaghei, aangedreven door een wentelas, drijft de slagwig tussen de jaagijzers in de perskamer tot de buulen zo plat zijn als een koek. Hierdoor ontstaat een druk van 300 atmosfeer op de buulen met het zaadmeel. Door deze druk wordt de olie uit het zaadmeel geperst.
De olie wordt onder het slagblok opgevangen in twee pannen van inox. Olie slaan is een indrukwekkend gebeuren en hard werk voor de molenaar. In 2008 werd een elektronisch aangedreven elektromotor geplaatst van 4 kW om bij geen of onvoldoende wind, het slagwerk aan te drijven.
Olieslaan in de Napoleonsmolen: kom eens een kijkje nemen!
Vanop de stelling kan je het Bernard Kempplein en het pas bewoonde Molenpad prachtig bekijken.
Zaterdag 7 april 2012
Zaterdag 2 juni 2012
Zaterdag 4 augustus 2012
Zaterdag 6 oktober 2012
Zaterdag 1 december 2012
telkens van 14u00 tot 17u00.